Natuurcafé: De vreemdste ogen in het dierenrijk
Ronald Petie
Mensen hebben goede ogen, maar er zijn dieren die de wereld zien op manieren die wij ons nauwelijks kunnen voorstellen. Sommige soorten nemen kleuren waar die voor ons onzichtbaar zijn, zoals ultraviolet of gepolariseerd licht. Bijen gebruiken bijvoorbeeld ultraviolet om patronen in bloemen te zien die voor ons verborgen blijven. Bidsprinkhaankreeften uit de tropische zeeën kunnen juist een groot aantal verschillende kleuren onderscheiden, veel meer dan mensen. In de diepzee hebben dieren ogen die licht verzamelen in bijna totale duisternis, zodat ze zelfs het zwakste schijnsel kunnen waarnemen. Tegelijkertijd zijn er in die donkere wereld veel soorten die zelf licht produceren, een verschijnsel dat bioluminescentie wordt genoemd. Dat licht gebruiken ze om prooien te lokken, vijanden te verwarren of met soortgenoten te communiceren.
Ook op het land zijn dierenogen vaak verrassend gespecialiseerd. Insecten reageren vliegensvlug op beweging dankzij hun samengestelde ogen, die bestaan uit honderden kleine lensjes. Daarmee kunnen ze veranderingen in hun omgeving razendsnel registreren. Sommige dieren beschikken zelfs over spiegels in hun ogen om licht te bundelen in plaats van lenzen. Andere soorten hebben ogen die zowel boven als onder water goed functioneren, zodat ze in twee werelden tegelijk kunnen kijken. En wist je dat zelfs dieren zoals kwallen en zeesterren ogen hebben? Wat nemen zij waar, en hoe gebruiken ze die informatie?
In deze lezing vertelt Ronald Petie, bioloog met tien jaar ervaring in onderzoek naar dierenogen, over de vreemdste en meest fascinerende ogen in het dierenrijk. De lezing begint met een beknopt overzicht van de verschillende oogtypes. Met een reeks aansprekende voorbeelden laat hij vervolgens zien hoe anders dierenogen kunnen zijn, en waarom dat belangrijk is voor hun overleving én voor ons begrip van de natuur.
Ronald heeft na zijn biologiestudie in Wageningen zijn promotieonderzoek gedaan aan de Universiteit van Lund in Zweden. Daar heeft hij onderzoek gedaan naar de ogen van kubuskwallen (Cubozoa) en laten zien hoe deze kwallen de informatie die ze met hun ogen opdoen gebruiken om hun zwembewegingen te coördineren. Daarna heeft Ronald aan de Universiteit van Kopenhagen een tweejarig onderzoeksproject gedaan aan de ogen van de doornenkroon zeester (Acanthaster planci) om te begrijpen hoe deze zeesterren de koraalriffen vinden waar ze zich op voeden. Momenteel werkt Ronald aan het Wageningen Bioveterinary Research instituut en doet onderzoek aan de epidemiologie van, onder andere, vogelgriep en Afrikaanse varkenspest.
Foto: Tripedalia cystophora, Jan Bielecki
Praktisch
Tijd: 19:15 (inloop met koffie en koek), lezing 19:30 tot ca. 21:00 uur
Kosten: € 2 te voldoen bij aanvang
Aanmelden verplicht: stuur een e-mail naar deze mailbox van Natuurlijk Rotterdam
Max aantal deelnemers: 40 personen
Deze avond is een gezamenlijk initiatief van KNNV Natuurlijk Rotterdam en Het Natuurhistorisch, met financiële steun van het Rotterdams Milieucentrum.
